| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | L |
| M | N | 0 | P | Q | R | S | T | U | V | Y |
A
Actemptando pour attempando,
nuire, porter atteinte
Actor, représentant,
procureur. - Sindici seu actores universitatis hominum dicti loci
Ademprivis,
eaux mortes, lac, étang. - Pro pascuis sive padoenchis et ademprivis
concessis,
Adjornari ou ajornari,
ajourner, citer. - Locum et honorem adjonari volumus.
Adjornatoria littera,
lettre d'ajournement
Albar, saule, arbre. -
Quod scinderet aliquod albar prope radicem
Albareda, lieu planté
de saules,
Albarède. - Plures tale essent
facte cotidie in albaredis hominum dicti loci,
Aliquotiens pour
aliquoties,
quelquefois,
Alquetum, naphte?. - Quod
dicta mequeta sit medietas de alqueto,
Amparator, possesseur,
usurpateur. - Promisit bonam et firmam guirenciam de omnibus amparatoribus
ex parte dominationis et heredis de predictis terris,
Anata, aneta
ou
anedeta,
canards, - Decimam de gallinatis, anatibus et bacivis,
Ancer pour
anser, Oie,
Anhizium, laine d'agneau
d'un an. - Sit ausus mesclare cum lana magenca pelatam anhizium seu
bezanhizium,
Aparelhamentum, apprêt,
vêtement, ajustement. - Sartor de ceda et aliis aperalhamentis,
Apositio pour
oppositio, opposition,
Appeciare pour
appreciare, vérifier,
Apprisia, enquête. -
Apprisiam de et super saisinis turbisque predeclaratis fecisset,
Aprenticinus, aprenti. -
Quod nullus juvenis aprenticinus seu addicens ministerium quod cumque,
Apuntare, appointer,
rendre un jugement préparatoire ou interlocutoire. - Dictus dominus judex
apuntavit quod dictus de Massoco probet ac fidem faciat de dicto consensus
Arca, gaule. - est nimis
arca et brevis,
Arquejare, battre la
laine - Quilibet genus lanarum arquegetur per se ad partem,
Arquejator, batteur de
laine. Quod omnes arquejatores lane teneantur jurare quod ipsi non
mesclabunt cum eorum arcu aliquo modo de predictis lanis,
Asserium, acier, voyez azanium.
Assisias ou
acisias, assises,
Averium, marchandise. - Possint
compellere mercatores extraneos ad gorbelandum averia ante dicta,
Averium de pes marchandise qui
se vend au poids, voir la note,
Azamium pour
aranium, airain
- Teneantur significare emptoribus speciem metalli videlicet asserium,
merbarium, azamium,
B
Baccalarius,
bachelier. - Petro de Nuptiis, in legibus baccalario
Bacivi, brebis qui n'a pas
encore porté. - Premiciam de gallinatis, antibus et bacivis, .
Baillivia ou
bajuliabaylie,
Bajulus, bayle. -
Senescalli judicis, vel bajuli, aut alterius officialis,
Balneatus, lavé,
baigné, enduit, - Dictum candelum seu pabili sit balneatum in bona cera
veteri vel nova,
Bamcagium, droit de
place. - Ordinamus quod pedagiarii seu leudarii nova pedagia, bancagia seu
leuda,
Banchus, bancs sur
lesquels on exposait les marchandises. - Quod in oblis, censibus domorum
et in furnis, banchis et tabulis,
Bannum, ban, publication
d'un acte de l'autorité. - Quod banna et preconizationes fiant in dicta
villa,
Banqua, petit banc - Sed
ad partem in banquis bassis ex tunc tales carnes vendantur,
Barberius ou
barbitonsor,
barbier. - Quod nullus carnifex, barberius seu barbitensor sit ausus
pilos porcarum et hominum,
Bardeiare ou
bardejare,
malaxer, pétrir. –Quod quilibet teulerius teneantur bene et fideliter
bardeiare et decoquere tegulas,
Bargare, broyer le chanvre
et le lin, tiller. - Sit ausus bardeiare lina seu canepes, 122.
Bassus, bas, inférieur,
Baysator ou
bayshator,
apprêteur ou foulonneur de draps. - Nullus retonditor seu bayshator sit
ausus humere facere pannos,
Bedellus,
sergent ou officier d'un ordre inférieur.
Bestucum ou
bestritum, poil attenant à la
peau. - Nullus sit ausus mesclare nec bestritum nec borram cum lana
magenca,
Bezanhizium,
laine d'agneau de 2 ans. Voyez Anhizium.
Blasphemia,
crime de blasphème - Captus et deprehensus in crimini fraganti
blasphemie,
Blavus,
bleu,
Boca,
bouche. - Humere facere pannos cum boca sive cospando,
Bodula,
borne, boule. - Habebunt decisionem pecharum ,
dampnorum, bodularum, limitum,
Borda,
métairie. – Habeant ponere et portare in padoenchis
communibus dicte ville vel in eorum bordis propriis,
Borra,
bourre. - Sit ausus mesclare pelatam..... nec borram cum lana magenca,
.
Boto,
ocre. - Quod dicta mequa sit medietas de alqueto et alia medietas de
boto,
Botonus,
bouton. - Sit ausus recipere aliquod nec patere pro filo nec botonis,
Bursa, bourse.
- Quod judices seu notarii nichil ad bursam suam levent a gentibus,
Buthieularius,
grand bouteiller. - Stephanus Johannis, buthicularii,
C
Cadraginta
Cadraginta pour
quadraginta, quarante,
Calciata, chaussée. - Ut protenditum ad caput calciate pontis de
Alsacamba,
Calificatio, espèce, nature. - Secundum calificationes delicti et
delinquencium,
Calquis, partie de la trame d'une pièce de drap. - Quod pexen duodecimus
tertius decimus et de tribus calquis habeat octo palmos,
Camerarius,
chambrier de France. - Stephanus Rotberti, ducis Burgondie, camerarii,
Caminum, chemin,
Cancellatus, payé, annulé, biffé. Patentes litteras domini nostri
regis, non
viciatas nec cancellatas,
Canepis, canapis
ou canepa, chanvre. - Bargare
lina seu canepes,
Candela
ou
candelum,
chandelle,
Candelarius, fabricant de chandelles. - Quod nullus candelarius seu candelaria sit
ausus fundere cepum imfra vallata,
Caprum pour
cuprum,
cuivre. Teneantur significare emptoribus speciem metalli, videlicet,
asserium,ferrum, caprum, metallum,
Caput castri, partie d'un château plus fortifiée que les
autres. - Ad construendum caput castri,
Caractere, marque,
monograme. - Sigilli nostri auctoritate ac regii nominis
caractere inferius annotato fecimus communiri,
Cardare, carder. - Sit ausus preparare nec cardare lanam cum
tudellis,
Carestia ou
caristia, cherté. - Si bladum
ascendat vel appareat caristia,
Carnalagium, impôt sur la viande de boucherie. - Primiciarum
vini, feni,
carnalagii et eorum que sub carnalagiorum nomine continentur,
Carnifex, boucher, celui qui abat les animaux de boucherie,
Carniprivium,
carême. - Invigiliis magnorum festorum et
in ipsis festis ut Nativitatis, Pasche, Ascencionis, Pentecostes Domini,
et omnium sanctorum, nec in carniprivio,
Carreria, rue, chemin,
Carta, titre, acte. - Et mei Petri Guarini, notarii
publici de Vadegia, qui cartam ipsam scripsi,
Cartariata, carterée, mesure agraire. - Unam cartariatam
terre, ad mensuram dicti loci,
Casalaria, emplacements pour jardins,
Ceda, du roman
Seda, soie. - Quod quilibet sartor de ceda et aliis aperalhamentis, 116.
Cedatura, soudure. - Quod non coperiant cedaturam si qua sit
Cedatus, cancelli,
terminé, paye, annulé.
Celerius pour
Selerius,
sellier.
Cereus, cierge,
Cererium, cerise. - Revenditor fructuum ut pothe
guindolorum, cereriorum,
pomorum et pirorum,
Cetoni, laiton. - Cum rotis
feri, plombi vel alterius metalli, nec cetoni pure,
Cirogrillus, porc-épic, lapin. - Ne quis cirogrillos seu
cuniculos venari présumant in claperiis,
Clamor, plainte, réclamation,
Claperium, clapier. Voyez
Cirogrillus.
Clausura, clôture.
- Possint infra clausura dicte bastide construere vel facere construi
ecclesiam seu capellam,
Cloca, fossé, cloaque. - Ad quandam clocam que dividit honorem sive terram
dornini Hispani de Jumaco,
Collogium
pour
colloquium, colloque,
pourparler,
Collectio, récolte. - Venditor teneatur significare emptoribus tempus
collectionis dictorum fructuum,
Cartonata,
cartonnat, mesure agraire,
Cassa, annulés,
non-avenus. - Quod omnia instrumenta confecta super paratgio... cassa sint
penitus atque nulla,
Colhardus,
bélier. - Sit ausus vendere carnes ovium, colhardorum nec carnes
bovinas sine medula,
Commissionales
litteras, lettres de
commission.
Commissum, commise, saisie, confiscation d'un fief au profit du Seigneur,
Commistere pour
cominiscere, mêler avec,
Compedes, ceps en bois ou en fer servant à entraver les
prisonniers. - Delinquentes et criminosos capiendi et incarcerandi,
tenendique tam in compedibus ligneis quam ferris,
Conquis, cruches.
- Et in payrollis, cossis et conquis,
Constabularius, connétable. - Stepharius
Ymberti, constabularii,
Coperire pour
Cooperire, couvrir. Voyez Cedatura.
Cordoanis, peau de bouc dite de Cordouan,
Cosparedo, mouiller le drap. - Sive cosparedo seu cum
linteaminibus humefactis,
Cossis, vases. Voyez
Conquis.
Costare, coûter, prouver. - Nec aliquis arquejator recipere donec costet
dictum arquejatorem jurasse de tenendo ordinationes predictas,
Crapa pour
craba, chèvre. - Nec interficere aut pelare porcos,
mutones, capras,
Crinerium, étoffe dans laquelle il entrait du crin.
Crocea, jaune, couleur de safran - Sigillum domini nostri Regis cerea crocea
cum simplici cauda impendenti sigillate,
Cumba, vallée. - Transeundo per cumban seu
rivalium,
D
Dapifer, officier du roi chargé de garder les approvisionnements du palais. -
Astantibus in palatio nostro quorum nomina supposita sunt et signa :
dapifero nullo,
Decoquere, défourner.
Decostare, coûter.
Denarium,, denier, douzième partie du sol. - Tres
turonenses denarios,
Delinquens, délinquant, accusé.
Descentibus
pour
descendentibus, descendants,
successeurs,
Devezia, taillis, forêts, bois communaux. - Si aliquis invenitur in dictis
nemoribus seu deveziis,
Dezanar,
dezanava, mourir,
mourait.
Dicimini, décidé, prononcé,
Dieta alias
delgi, répit, délai.
Digressio, changement, commutation de peine. - Videlicet faciendo digressionem de
illa pena sanguinis ad penam honorariam vel pecuniariam,
Dissaisina, dessaisissement.
Dissaisinare
ou ressaisinare, dépouiller,
enlever, rentrer,
Disubriguare, défendre, empêcher, arrêter. - Auctorizare et disubriguare ab
omnibus personis impedimentum,
Docha, trame. - Textor ponat tres dochas de blavo vel rubeo vel alio
colore diviso,
Dressare, arranger, dresser.
E
Edulus
?
Eycere, irouiscere
pour
ejicere,
jeter - Nec alia fetentia proiscere nec etiam in carreriis eycere,
Empero, néanmoins, en outre.
Encaramatura, du roman Escara ou
encalar, jeter ou insérer un objet dans un
lieu dont on ne peut plus l'extraire. - Si quis reperiatur teneus pravum
saffranum ubi sit encaramatura vel alia prava mixtura,
Escalatada
ou excolatada, écourtée, tondue,
Estateribus? balances,
Excalassare, passer au fer. - Quod quilibet sartor teneatur raubas talhare et ex
toto dressare, preparare et excalassare,
Excubium, veillée
- Post pulsationem campane nocturne que consuevit
pulsare pro excubiis seu vigilibus dicte ville,
Excurare du roman
Escura, nettoyer.
Exhoneratus
pour Exoneratus, déchargé,
Extirpari, arracher, défricher. - Dictas cadraginta cartonatas terre debet per
dictam universitatem.... infra tres annos computandos, a die hujus
confecti instrumenti extirpari, seu redegi ad culturam,
Eyscharmentum,. sarment. - Nullus habitator dicte ville sit ausus ponere nec tenere
imfra fossata dicte ville fenum, paleas, restols, eyscharmentum, ultra
unam brassam de quolibet genere,
F
Femorerium, fumier. – Quod nullus sit ausus ponere nec tenere femoreriurn imfra
vallata,
Feodatarii, feudataires. - Quod
feodatarii... promittent nobis et ipsis censum
reddere constitutum,
Feria, nom des sept jours de la semaine en commençant par le dimanche qui
était la feria prima. - Actum fuit... undecimo die exitus mensis
julii, feria septima,
Ferraterius, marchand de fer. - Quod quicumque
Peyrolerii, ferraterii et ceteri fabri,
Feudales. féodaux.
Filanderia, fileuse, filandière. - Quod quelibet mulier seu filanderia teneatur
filare omnes tramas,
Filassa, lin, laine ou chanvre en filasse. - Quod quicumque textor teneatur
reddere pannum textum subtili pondere quo lanam vel filassam receperit,
Filaturus, fileur,
Flebotomia, partie d'une veine. - Nec sanguinem flebotomie
imfra villam nec extra in femoreriis... proiscere,
Fochum pour
focum, feu. - In loco
periculoso pro focho,
Folratura pour foratura,
fourrure. -
Quod faciant folraturas per se de quolibet genere pellium,
Franquisia, franchise,
Frustia, coupon d'étoffe. - Et dimittere frustia seu pecias que supererunt
preparatis et dressatis raubis predictis,
Furnerius, fournier. - Quod furnerii et illi qui arendaverunt furnos teneantur
calefacere furnos diebus lune,
Fustis, bois. - Quod nullus sit ausus imfra vallata
ponere aliquod impedimentum terrarum lapidum., seu fustium aut liguorum
ultra spacium octo dierum,
Fuzes, restes de cire ou de suif fondus. - Nullus sit
ausus, in candelis cepi quas faciet sagimen nec cepum nigrum vel combustum,
nec fuzes neque cineres cum cepo bono et legali immistere,
G
Gallinatis, poulets. - Decimam de gallinatis anatibus et
bacivis,
Garba
ou guarba, gerbe. - Reddant
septimam partem in guarba vel in grano in eis terris,
Garnisiones, agents préposés à la garde des biens saisis. - Quod garnisiones in
bonis alicujus debitoris non ponantur,
Gasalium, bail à cheptel.
Gingibratum, préparation faite avec du Gingembre. - Nullus ypothecarius sit ausus
ponere in pinhonato gingibrato vel aliis speciebus aut coffimentis,
amidonum, farinam,
Gorbelare du roman Gorbela,corbeille,
mesurer avec une corbeille. – Possint compellere mercatores extraneos ad
gorbelandum averia ante dicta,
Gosfare, mettre le poisson dans de l'eau pour tâcher de le conserver vivant. -
Nec audeat dictos pisces reducere in aqua nec reducere gosfare,
Grangia, centre d'exploitation dans lequel les monastères enfermaient les
récoltes de leurs terres voisines. - Coram molendino grangie de
Calcassaco,
Guindolus du roman Guindol,
guigne. - Quod nullus revenditor fructuum ut pothe guindolorum, cereriorum,
pomororum et pirorum,
Guirencia, garantie. - Promisit bonum et firmam guirenciam de omnibus
amparatoribus,
Guirens, garant. - Esse bonus guirens in
juditio,
H
Honeratus
pour Oneratus, chargé -
Animalia quelibet honerata quibus libet rebus vel exhonerata,
Honus pour onus,
charge. - Cum
honere quarumlibet rerum vel sine honere,
Hospitium,
maison. - Quod sartores teneantur raubas talhare et quas faciet in domo
cujus erunt raube et presente domino vel alia personna idonea dicti
hospitii,
Hostalerius ou hostalarius,
hôte,
aubergiste. - Quod nullus hostalerius sit ausus recipere aliquid ab
hospitibus seu viatoribus per lectis,
I
Imbrices, tuiles, auges. - Quod nullus vendens merluciam vel alios pisces
salsos,
aquas dictorum piscium qui tenentur in imbricibus, sit ausus aquas
prohiscere in careria sed in propriis semalibus quas teneat subtus
embrices predictas,
Imfra pour infra, dans,
à
l'intérieur,
Imperpetuum pour In pepetuum,
à jamais, pour toujours, - Concedimus mure et imperpetuum,
Impignorare pour pignorare, engager,
saisir, mettre en gage, hypothéquer. - Et si forte predicti terre
venderentur vel impignorarentur in toto vel in parte,
Incontinenti, sur-le-champ, incontinent. - Quod quicumque textor reddere
incontinenti mercatoribus pannos deum egesserit eosdem de Terio,
Incurrimentum, poursuite, peine infligée, condamnation. - Si Possessiones immobiles
venerint in comissum, incurriimentum hujus modi inter nos et monasterium
per medium dividetur,
Incursus, saisies - Preter incursus
hereseos qui debent ad nos in solidum pertinere.
lndilate,
sans retard.
Indita,
indiquée. - Penam super hoc inditam pro vino jam posito nobis et
partibus,
Inquatantor,
officier chargé des ventes à l'encan. - Videlicet quod inquantator dicti
loci recipit et recipere consuevit de iis que in dicta villa de quolibet
solido tolosanso rerum, per ipsum venditarum,
Inquantum,
encan. - Hec sunt ordinationes seu jaulerie et inquantorum,
Insulata,
lieu isolé, petite île - Insulata que estin rivo Gimone et aquam undique
circa,
Intemptare,
violer, aller contre.
Interdicatur
pour interdicetur, soit interdit..- Et
qui jurare recusaverit, interdicatur sibi ministerium hostalerie,
Interinatio,
entérinement.
J
Jactura.
, peine.
Jaularius ou
jaulerius, geôlier,
Jauleria,
geôle. - Hec sunt ordinationes seu jaulerie et inquantorum,
Judicatum, jugement.
L
Laborantia,
agriculture - travail de la terre. - Quod. laborantia et
agricultura principalis loci Bellimontis... consisteret in vineis,
Lanasserius,. fileur de laine, celui
qui travaille la laine. - Quod nullus lanasserius sit ausus tradere lanam
alicui arqueiatori,
Lectuarium, électuaire, opiat.
- Quicumque ypothecarius teneatur transcribere in suis libris recepta quas
récipient a medicis super ysoropis, lectuariis et aliis rebus
medicinalibus,
Leuda, leude, droit de péage, impôt,
Leudarii, gens chargés de la
levée du droit de leude. - Quod pedagiarii seu leudarii nova pedagia
seu leudas non exigant,
Licentiatus, licencié. -
Pacificatio inter dominum Petrum , Cedalh, licentiatum, judicem Verduni,
Licheria, gourmandise, licherie.
- Quod nullus venditor vinorum sit ausus dare panem
nec aliquam licheriam potatoribus in taberna,
Ligative, insérées, attachées.
- Tot signa quod erunt ligative, in pexine,
Ligneria, bûcher, tas de bois.
- Ne quis
cirogrillos seu cuniculos venari presumant in claperiis, ligneriis, vel
aliis locis,
Linosio, de lin. - Quod nullus sit ausus
vendere de nogato linosio aut alterius pastus indebiti,
Lissa, lisses, ficelles non doublées. -
Quod nullus textor audeat ducere lissam vacuam nisi per unum tornum, et
quod intus panno non sint nisi octo vel novem lisse ad minus,
Localia, emplacements, locaux. - Videlicet medietatem mille localium ad
opus domorum que ibi constructe sunt et que in posterum construentur,
Lotulares pour soculares. Voyez ce mot.
M
Macellus, marché à la boucherie. -
Quod nullus carnifficum seu macellariorum dicte ville, in macellis
destinatis in dicta villa ad vendendum bonas carnes, sit ausus vendere
carnes ovium, nec carnes porcorum leprosorum,
Macellarius, boucher, marchand de
viandes de boucherie. Voyez Macellus.
Machinatio, fourberie, astuce.
- Non vi
nec dolo nec machinatione circumventus,
Magenca lana, laine
grossière, drue, forte. - Mesclare borram cum lana magenca,
Mancipium,
jeune homme. - Quod nullus minister seu magister ali cujus ministerii sit
ausus substrahere alteri....... mancipium seu juvenem,
Meca ou mequa, mèche. - Quod nullus sit
ausus mulhare mecam cum nigro cepo,
Megerius, à moitié. - Et si de forte
de panno megerio defficiebat una libra,
Menioe, murs, remparts. - Nec eis
permissum sit domos edifficare, nec aliquas clausuras facere intra totum
circuitum meniarum ville nec de super,
Mensurator, mesureur, arpenteur. -
Petro Bigore, mensuratore communi Tholose,
Mercatura, marchandises. - Quod nullus tenens in dicta villa pannos aut mercaturas alias cujus cumque
conditionis existant,
Mercha, marque. - Quod nullus
teularius sit ausus in dicta villa facere tegulas nisi ad marcham aut
pagelam seu molle antiquas.,
Mercerius, mercier, marchand de menus
objets. - Quod nullus... sit ausus vendere aliquod opus cere vel
coffimentorum alicui mercerio extraneo vel privato causa revendendi,
Merchans ou marchans pour
mercans,
marchand. - Sed totum opus sit bone cere et bene merchantis,
Mercimonia, petites marchandises,
Merlarium, sorte de métal.
- Asserium, merlarium, aranium, ferrum.
Merluciam, merluche, morue sèche. - Nullus vendens merluciam, vel
alios pisces salsos,
Michi pour mihi, à moi,
Mingere, jeter, verser, répandre.
-
Sit ausus de nocte nec de die per fenestra mingere aquam putridam,
Ministerium,
police, administration, métier. - Quod dicti bajulos et consules possint
in quolibet dictorum ministeriorum instituere quolibet anno bonos et
ydoneos ministros seu bajulus qui in quolibet ministerio habeant
considerare si feliciter se habebunt dicti ministrales,
Mescla, mélanges.
Mesclare. mélanger. Voyez Magenca.
Meta, pierre, borne. - Sicut dictus
caminus inde descendit de meta in metam usque ad rivum de Caravaissa,
Metallum, métal, marmite en fonte.
Ministerium, office, métier,
Ministri, agents, officiers publics,
gens de métier. Voyez Ministerium.
Mixtura, pour Mistura,
mélange - Quod omnes olerii teneantur facere et extrahere de nucibus
bonum et sufficiens oleum absque aliqua prava mixtura,
Molendinum,
moulin. - Juxta rivum de Gimona coram molendino grangie de Calcassaco.
Molle, moule. Voyez Mercha.
Mortalicium,
Mortalicia, biens meubles qui se trouvent dans une succession. -
Mortalicia, nuptiis et juribus omnibus ecclesiasticis et ad ecclesiam
pertinentibus,
Mulhare, du roman muelhar,
mouiller. - nullus bayshator sit ausus mulhare seu humere facere pannos cum boca,
Multizare, faire subir
aux fourrures une certaine préparation. - Quod nullus pelliparius sit
ausus multizare pelles seu ad multizarium ponere de festo onmium sanctorum
usque ad Carniprivium,
Multizarium. Voyez Multizare.
N
Narrativa, récit. - Quod dicte littere
continebant narrativam quam continent littere dicte commissionis,
Nichil, pour Nihil, rien
Nichilominus, pour
Nihilominus,
néanmoins,
Nogatum, nougat. - Quod nullus
trulherius sit ausus de nogatis emptis vel suis propriis retrotrahere oleum,
Nucleus, noix. - Si contingat quod aliquis olierius vel
revenditor emeret oleum vel nucleos,
Nuncius curiæ, appariteur de la cour
du juge, huissier. - Judices instituendi pro tempore et bedelli seu nuncii
curie jurabunt fideliter tenere et servare nobis et monasterio predicto,
0
Obolus, obole, monnaie représentant la
moitié du denier. - Mandamus quod solvant de ove cum fetu suo tres obolos
Tolosanos,
Olierius ou
Olerius, marchand d'huile.
- Quod nullus olierius, seu revenditor dicte ville audeat vendere nec
mensurare oleum nucum cum mensura,
etc.
Ollis, du roman Ola, marmite en terre
cuite.
Operatorium, boutique, atelier magasin,
salle,
Operatorium commune, halle. - Mercham
que ordinabitur ,in domo seu operatorio communi,
Odinium, celui qui succède à un
autre à titre d'héritier ou autrement. - Dictus Bernardus Galterii sibi
et suo ordinio salvis et retentis,
Ordinatio, ordonnance,
statuts,
Orenda, bord, orée.
Ortalicia, jardinage. - De ortaliciis
quas ortolanus faciet
rectam decimam prestabit,
Ortolanus, jardinier. Voyez Ortalicia.
P
Pabili, mêches. - Dictum candelum seu
pabili sit balneatum in bona cera,
Paccatus, payé. - Et de eadem se
habuit et tenuit pro paccato et contento,
Padoenchis, Padoencis, pâturage.
lieu vague, vacants. - Et sex arpenta
terre propascuis sive padoenchis et ademprivis concessis hominibus
Bellimontis,
Pagela, marque, moule, mesure.
Voyez Mercha.
Palhacia, du roman palhat, fumiers. -
Sit ausus per fenestras mingere aquam putridam, nec palhacia, nec alia
fetentia proiscere,
Palmus, pan, mesure égale au
neuvième
du mètre,
Pancosserius, fournier,
boulanger,
Paratat, parée, droit perçu pour les
frais faits par les officiers royaux, les évêques, etc., dans leurs
tournées. - Quod senescallus deffendat singulos a nova exactionne
prestationis parate,
Pariatgium, société, paréage. Pariatgium seu societatem
inferius aunotatum fecerunt,
Pasata, pour parata. Voyez Parata.
Pastata, en pâte. - Nec ponere in
cereis. Candelis vel tortis siis ceram pastatam,
Parsones, copartageants, indivis.
Payrollerius , chaudronnier Voyez Payrollus.
Payrollus, du roman Payrol, chaudron.-
Quod quicumque fabri, payrollerii, ferraterii ,et ceteri fabri teneantur...
in payrollis, cossis et conquis quando stanhabuntur quod non coperiant
cedaturam,
Parcium, pour partium, des parties. - Nisi per
appellationem parcium suspendantur,
Pecha, délit, méfait. - Consules
habent et habebunt totalem decisionem pecharum, dampnorum, bodularum.
Pecia, pièce de terre. - Alia pecia se
tenet cum predicto camino qui vadit de Bellomonte versus Lectoram,
Pedagium, péage,
Pedes, debout, sur pied. - Et dum
vendent sint pedes et non sedeant,
Pelata, laine qui touche à la peau. -
Nullus sit ausus mesclare pelatam anhizium, nec bezanhizium, etc.,
cum lana magenca,
Pelliparius, pelletier, fourreur.
- Quod nullus pelliparius sit ausus
excutere forraturas seu pelles in careria publica,
Percussores, ceux qui battent ou
frappent. - Ubicumque consules invenient tabernariis percussores, aut
alios malefactores,
Per so que, afin que.
Pertica, branche, perche. - Si vero
frangerit perticam (albarum) seu scinderet a parte superiori,
Pes, pour
pondus, poids.
Peysonerius, marchand de poisson,
poissonnier. - Quod nullus peysonerius seu venditor
piscium recencium audeat
tenere nec vendere pisces
coruptos in dicta villa.
Pexen, pièce de drap ou de toile
- Quod
pexe seu pexen... de tribus calquis habeat octo palmos in longitudine,
Picta, pite, petite monnaie valant la
moitié de l'obole et le quart du denier ; mais que l'on confondait
souvent avec l'obole. - Quod dent et solvant pro quolibet ancere unam
pictam seu obolum turonensem.
Pila, sorte de jeu, - Quod nullus imfra
fossata dicte ville, sit ausus facere ludum cum rotis feri, plombi, vel
alterius metalli, nec cetoni pure, seu pile rotonde,
Pinhoratum, préparation faite avec le
fruit du pin. Voyez Gingibratum.
Pipa, pipe, futaille contenant
deux
barriques de vin -
Audivit dici quod uno semel una pipa
vini extranei fuit posita in eodem loco,
Piscatorium, vivier, lieu où l'on
pêche.
Polalha, volaille, du roman Pol, poulet.
- Quod nullus revenditor polalhe nec fructuum comestibilium,
Pomum,
pomme. - Quod nullus venditor fructuum ut pothe guindolorum, cereriorum,
pomorum et pirorum,
Populari, peupler, habiter. Quod nos vel
nostri successores non permittemus clericos, milites sive aliquos
religiosos indicta villa seu bastida populari sine abbatis et conventus
dicti monasterii assensu et conveniencia speciali,
Porcellata, portée d'une truie
- De
duabus porcellatis, unum porcellum uno anno de prima porcellata et in
secundo de se cunda porcellata,
Portanellum, petite porte.
- Nisi essent
res comestibiles et quod illas possent vendere in operatoriis clausis
aperto portanello operatorum,
Possethenus, pleinement, entièrement. - Et paratum se obtulit contenta
in eisdem (litteris) possethenus adimplere
Potator, buveur, vendeur de vin. - Quod
nullus venditor seu potator vinorum.... dum vendetur vinum ad tabernam sit ausus
intrare cellerium de quo vinum abstrahetur nisi ille qui
mensuravit vinum,
Pothe. Voyez Puta.
Pravitas, mauvaise qualité. -Tunc tempus textor ponat tres dochas de
blavo vel rubeo vel alio colore divisso, ita quod possit cognosci pravitas
panni,
Preco, crieur public, appariteur. - Qui
Vitalis preco communis dicti loci preconizavit publice per dictam villam
ut moris est sic fieri in talibus,
Preconizare, publier.
Voyez preco.
Preconizatio, publication. - De qua
preconizatione fieri faciatis publicum instrumentum,
Prelatus, prélat. - A nova impositione
servitutis facienda per prelatos seu alias ecclesiasticas personas,
Prelibatus, déjà nommé susnommé. -
Ad prelibatorum consulum et habitantium Bellimontis utilitatem executioni
demandandum fore pronunciasset,
Primicinus, pour
primicerius,
premier.
Pristicus, celui qui pétrit,
boulanger.
Prisonagium, emprisonnement.
- Quod si quis aliquem in carcere fecerit deteneri injuste, puniatur in expensis reddendis capto seu
detento et pro eo
solvere prisonagium teneatur,
Prizio, prison. - Quod castellani regii
seu jaulerii prizionum ac carcerum dicte senescallie,
Proiscere, pour projicere, jeter.
- Quod nullus carnifex triperius.... sit
ausus sagimen, ventrem nec alia fetentia animalium qua interficient in
careriis seu locis publicis proiscere nec dimittere infra dictam villam
seu extra,
Prothellare, pour protelare, remettre, différer. -
Obmiserit aut plus debito prothellaverit,
Pua, aiguillée, poinçon, navette.
- Quod nullus textor audeat ducere dum
faciet texturam ultra duas puas vacuas,
Punheria, pugnère, mesure
égale à huit boisseaux. - Quod nullus pancosserius lucretur in quartone
frumenti, nisi videlicet pro qualibet punheria quatuor denarios turonenses.
Puta, ut puta ou pothe, tel que,
par exemple. - Nec excoriare animalia
grossa ut puta boves, - Quod nullus revenditor fructuum ut pothe
guindolorum, cereriorum, etc.,
Q
Quartone, quarton, mesure de
capacité. Vovez
Punheria.
Quathinus, pour Quathenus. Tenorem
presentium mandamus quatinus,
Querimonia, plainte procès.
Per
consules Tholose et plurium aliorum locorum dicte senescallie exposita querimonia
continebat, etc.,
Questa, quête ou impôt levé
par
une collecte que les habitants fesaient eux-mêmes. - Quod si nos vel
successores nostri faceremus talliam sive questam, in dicta bastida sine
abbate et conventu, vel ipsi sine nobis, tota illa tallia sive questa,
sive esset voluntaria seu coacta, per medium dividatur,
Quictus, quitte, libéré, dispensé.
Quindena, quinzaine. - Quando clamores fient de debitis, et debita erunt
confessata eis detur quindena, ut moris est,
R
Racens, rance. - Quod nullus sit aussus
commistere oleum racentem sen antiquam... cum oleo dulci et bono,
Rancitas, saveur rance. - Quod venditor
teneatur exprimere emptoribus amaritudinem vel rancitatem seu antiquitatem et statum dicti olei,
Rauba, vêtement, robe. - Quod
nullus
sartorabaliis qui facient fieri raubas sit ausus aliquod recipere nec petere pro filo nec pro
botonis,
Recolere, se souvenir,
Recosirare, vérifier,
reconnaître - Quod quolibet annos recosirare seu recognoscere faciat
pondera et mensuras predicta,
Reddedum, pour
redendum. Compellatur
ad reddedum cum dicto suo magistro ad complendum tempus seu collogii
antedicti ad cognitionem curie domini judicis Verduni,
Reperdidum, pour deperditum,
perdu,
Resayziare, pour
ressaisinare,
resaisir, reprendre, rendre, remettre,
Restols, chaume.
- Quod nullus... sit ausus ponere nec tenere imfra fossata dicte ville
fenum, paleas, restols ultra unam brassam de quolibet.
Retonditor,
retondeur de draps.
- Quod nullus retonditor seu bayssator
sit ausus facere pactum cum aliquo sartore de salario seu labore quem
habere debebit ratione pannorum retonditorum,
Retornatio, revendication. -
Dictam
insulatam dictus dominus abbas sibi retinuit, et monasterio Grandissilve ;
quam retornationem dicte insulate... predictus senescallus non admisit,
Retroacapite, réacapte, arrière
acapte,
droit dû au seigneur a
la mort d'un tenancier. -
Quod habeat inde de retroacapite, quando
evenerit, de quolibet arpento 1 obolum turonencium,
Ripperia ou riparia, rivage.
- Et ab inde
protenditur ad viam quam ipse dominus abbas et sindici predicti assignaverunt in ripperia Gimone,
Rivalum, rive, petite vallée.
- Transversando per cumbam seu rivalium.
Rozina, résine. - Sit ausus miscere
inopere cerei et torciorum, candelarun vel cereorum rozinam, cepum, oleum...
S
Sabaterius, cordonnier. - Quod nullus
sutor seu sabaterius sit aussus tingere solas socularium, nisi dicte sole
essent uncte de sagimine, sive cepo,
Saffranum, safran. - Quod siquis
reperiatur tenens pravium saffranum ubi sit encaramatura vel alia prava
mixtura,
Sagimen, graisse, suif. - Quod nullus sit ausus, in
candelis cepi quas faciet, sagimen nec cepum nigrum... , immistere,
Saisina, possession , saisine ,
saisie,
Salvazina, bêtes sauvages, gibier.
Scabessa, diminuer, tondre. - Sed quod pelles seu folraturas teneantur
escolatadas seu scabessadas,
Scribanaria,
bureau, étude. - In
operatorio scribanerie mei notarii ordinarii predicte,
Signum,
marque, signature
Signare, marquer. - Teneatur habere pondus
seu pondera ac mensuras signatas per illum qui deputabitur ad signandum
et tenendum originalia ponderum et mensurarum,
Soculares, pour Subtalares,
souliers, chaussures. - Quod quicumque sutor seu sabaterius revelare
teneatur emptoribus socularium cujus corii erunt soculares,
Sola, semelle.
Solidata, salaire, représentation du
prix d'un objet vendu. - Quod... non teneatur sibi solvere solidatam sibi
promissam,
Sotus ou Gosfatus, poisson conservé
dans l'eau. Voyez Gosfare.
Spisso, épaisseur. - Quod nullus
teulerius sit ausus facere tegulas planas aut cavas in amplo nec in
spisso nec in longo nisi ad mercham,
Stancha, étangs. - Continentur infra
dictos limites piscatorium et stancha molendini Guillermi Pintoerii,
Stanhari, étamer. - Quando
stanhabuntur quod non coperiant sodutaram si qua sit,
Summarie,
sommairement. - Narrando et suum summarie et de plano explicando,
T
Tala, dégâts, dommages. - Qui
inveniretur faciens talam in albaredis,
Talhare, couper, tailler, imposer. -
Nisi forte nos communiter talliaremus regnum nostrum, - Teneantur
raubas talhare et ex toto dressare et preparare,
Tallia, taille, impôt. - Quod si nos
vel successores nostri faceremus talliam vel questam,
Telerius, melier de Tisserand. -
Teneatur reddere mercatoribus... pannos dum egesseret eosdem de Telerio,
Tempestat, enlevé par l'orage,
grelé.
Temptorium, pourTentorium, tente. -
Sit ausus tenere temptorium ad vendendum in diebus dominicis,
Tessones, cochons. - Nec carnifices pro
revendendo edulos, agnos tessones, seu tessonas,
Torardorum, sorte de fourrure. - Nec
sint ausi mesclare pelles agnorum cum pellibus Torardorum,
Torcular, faire
des torches. - quod nullus trulherius sit ausus de nogatis emptis
retrotrahere oleum nec reducere ad
torcular,
Tosciens quosciens, pour
toties quoties, toutes les fois que
Tramas, étoupes.
Transceant pour transeant passent. -
Dummodo ultra villam... causa vendendi alibi cum predictis non transceant,
Transversare, passer par, traverser.
Triperius, tripier. - Quod nullus
carnifex triperius sit ausus sagimen, ventrem nel alia fetencia animalium
in carreriis.. proiscere,
Trossa, fagots.
Trulherius, presseur d'huile. -
Quod
nullus trulherius sit ausus de nogatis emplis retrotrahere oleum,
Tudellis. fourneaux à tuyau.
- Quod nulla
mulier nec alia persona sit ausus cardare lanam cum tudellis in quibus
ponitur ignis.
Turonenses, tournois, sous ou livres
tournois,
U
Unenque, semblables à, telles que.
V
Vallata, fossés,
Vanare, pour vannare, annuler, modifier.
- Instrumenta producendi, vanandi judicium,
Vaxa pour vacca, vache. - N
ullus sutor... videlicet in socularibus corii bovis seu vaxe non ponatur,
Vayris, vair, petit-gris, fourrure. -
Nec sint ausi mesclam facere deforraturis novis vayris forraturas veteres,
Vela cara, rideaux. - Nullus hostalerius sit ausus recipere aliquid
ab hospitibus per lectis nec pro vela cara,
Ventilare, décider,
évaluer, apprécier. - Illasque causas coram ipsis ventilari facere,
Vicaria , viguerie, vicairie. - Quod litteris vicarie Tholosane
continentibus,
Votum, volonté.
Y
Ypothecarius, apothicaire, droguiste.
ysoropis , dérive d'hyssopum, hysope,
pris en terme général pour toutes sortes de plantes médicinales. -
Quicumque ypothecarius teneatur transcribere in suis libris receptas quas
récipient a medicis super ysoropis, lectuariis et aliis rebus
medicinalibus,.
Communication - Photos - Webmaster Maguy Krimm Mairie de Beaumont de Lomagne
Partenariat Communauté de Communes et CDG 82
Copyright "Mairie Beaumont de Lomagne" 2000‚ tous droits réservés N° CNIL 1161606