vice nomine pene XII denarios tolosanos dividendos ut supr
a. De Basteriis.
Item quod nullus basterius nec celerius sit ausus rebatere borram nec filare
cordas extra domos suas in careriis publicis, sed in loco in quo non
prestent aliquod impedimentum euntibus seu transeuntibus per dictas
carerias, et qui contra fecerit solvat nomine pene pro qualibet vice XII
denarios tolosanos dividendos ut supra.
Item quod quicumque vendens averium cum pondere vel mensuras teneatur habere
et tene pondus seu pondera ac mensuras signatas per illum qui
deputabitur in dicta villa ad signandum et tenendum originalia ponderum
et mensuram predictarum et non alias et quod quolibet annos recosirare
seu recognoscere faciat pondera et mensuras predictar si fuerint
diminute vel falsificate ; et qui contra fecerit, solvat pro qualibet
vice XII denarios nomine pene dividendos ut supra. Si vero falsus
repperiatur, puniatur ad arbitrium domini judici Verduni juxta
consuetudines dicte ville et mensure et pondera comburantur in platea
communi dicte ville.
Item quod dicti bajulus et consules possint in quolibet dictorum
ministeriorum instituere quolibet annos bonos et ydoneos ministros seu
bajulos qui in quolibet minis terio habeant considerare si feliciter se
habebunt dicti ministrales et precipere eis quod fideliter observent
ordinationes predictas et rebelles aut contrafacientes rebellare dictis
consulibus et bajulo dicti loci ad finem puniendi eosdem juxta penas
predictas et ad hoc faciendum medio juramento astringantur.
Item quod dicti bajuli seu ministri teneantur semel in septimana ad
minus et alias tosciens quosciens voluerint recognoscere et considerare
quilibet in ministerio suo ministrales si in aliquo defficient, exeptis
carnifficibus, qui quolibet mane visitentur, ut justo precio vendant
carnes prout superius est expressum et ordinatum.
Page 101
Item quod nullus revenditor seu revenditrix polalhe nec
fructuum comestibilium, qui vendentur in platea aliqua die, nec carnifices,
nec alii pro revendendo edulos agnos, tessones seu tessonas, cuniculos,
lepores, perdices, nec aliqua volatilia silvestria, in vigiliis magnorum
festorum et in ipsis festis ut Nativitatis, Pasche, Ascencionis,
Pentecostes Domini, et omnium sanctorum, nec in carniprivio, tum duobus
diebus sequentibus, sint ausi emere polalham nec aliqua alia victualia
supradicta usque ad horam tercie et usque campana, que est juxta
operatorium consulum dicte ville destinata ad hoc, pulsata fuerit; et qui
contra fecerit perdat rem emptam que pauperibus erogetur ad arbitrium
bajuli consulum predictorum, et ultra hoc, solvat nomine pene pro qualibet
vice XII denarios tholosanos dividendos ut supra (Anno domini M° CCCCe
LXXVI et XVa madii presens articulus fuit publicatus per Guillermus de
laura precone et factus processus par magistrum Philipum de Partibus,
ord..... (la phrase n'est pas achevée). - Note cursive du XVè siècle.)
Item quod nullus revenditor seu revenditrix fructuum ut
pothe guindolorum, cereriorum, pomorum et pirorum primicinorum, prunorum,
ficum et fructuum similium, sit ausus facere mixturam de ipsis fructibus
de una die ad aliam in platea nec in domo in abscondito, videlicet quod
fructus qui una die fuerint collecti per totam illam diem vendantur
publice et in crastinum, et ex tunc vendantur ad partem, et venditor
teneatur signifficare emptoribus tempus collectionis dictorum fructuum ,
et qui contra fecerit, solivat pro qualibet vice nomine pene XII denarios
tolosanos dividendos ut supra.
Item quod quilibet minister dictorum ministeriorum semel
quolibet anno teneatur et compellatur jurare quod quilibet in suo
ministerio predictas ordinationes omnes et singulas complebit et fideliter
observabit.
Item quod nullus imfra fossata dicte ville nec alibi in
loco populato, et ubi habetur transitus publice gentium seu meatus, sit
ausus facere ludum cum rotis feri , plombi vel alterius metalli, nec
cetoni pure. seu pile rotonde baliste, arcus nec aliorum ludorum
periculosorum ad dampnificandum itinerantes seu viatores, in pena
decem
Page 102
solidorum tolosanorum solvenda tosciens quosciens
contra fecerit et per modum predictum dividenda et applicanda usibus quibus
supra.
Item quod nulla mulier seu alia
persona sit ausa filare cum tornis in careriis seu locis publicis extra
portam seu tabulam domorum in quibus inhabitant, et quod semper teneant
ferrum tornorum versus domos habitationum suarum et non versus careriam, ne
itinerantes cum ferris dampnificare possint ; et contra faciens solvat
tosciens quosciens contra fecerit pro perla V solidos turonenses modo quo
supradictum est dividenda.
Item quod nullus homo seu mulier sit
ausus imfra fossata ville predicte bargare lina seu canepes nec ponere ad
bargandum, in pena quinque solidos turonenses solvendos pro quailibet vice
et applicanda et dividenda ut supra.
Item quod nulla mulier nec alia
persona in dicta villa sit ausus preparare nec cardare lanam cum tudellis in
quibus ponitur ignis in pena V solidorum turonensium pro qualibet vice
dividenda ut supra.
Item quod ordinationes predicte
publicentur cum tuba publice per villam predictam ut moris est semel in anno.
Hec sunt ordinationes seu jaulerie et inquantorum.
Primo super facto inquanti utimur in hunc
modum, videlicet quod inquantator dicti loci recipit et recipere consuevit
de hiis que inquantat in dicta villa de quolibet solido tolosano rerum per
ipsum venditarum imfra summam decem solidorum tolosanorum unum denarium
turonensem. Si vero precium rerum venditarum fuerit decem solidi tolosani,
recepit tantum modo tres denarios tolosanos et non ultra. Si vero ...
Page 103
precium rerum venditarum fuerit viginti solidi
tolosani recipit tantum modo sex denarios tolosanos, et si precium majus
fuerit summis duabus predictis vel altera earumdem, quod per eumdem
modum in summis predictis positum recipere debet et non ultra. Si vero
res sibi traditas pro vendendo vendere nequierit, restituit eas libere
et sine aliqua difficultate illis a quibus eas receperat pro vendendo ad
eorum simplicem requisitionem.
Super facto jaulerie in modum qui
sequitur, discreto viro judici Verduni vel ejus locum tenenti, salutem
et dilectionem gravis nobis per consules Tholose et plurium aliorum
locorum dicte Senescallie exposita querimonia continebat quod castellani
regii seu jaulerii prizionum ac carcerum dicte Senescallie aquibusquam
personis quas in eorum castris seu prizionibus contingit arestare, sive
reperiatur culpabiles, sive non, contra statuta regia prisonagium
exigunt, videlicet pro quolibet duodecim denarios tolosanos et C (?) ;
hoc idem facientes de hiis qui pro eodem facto diversis vicibus
recreduntur et in aresto reducuntur pro qualibet vice ; super hiis et
aliis gentes et subditos regios contra ordinationes regias graviter
opprimendo ; qua propter, nos tam ex ordinationibus regiis quam ex
nostri debito officii castellanis ac jaulariis predictis tenore
presentium districtius inhibentes nec ne de cetero ab aliquo presonario
prisonagium levent, nisi de sibi impositis per sentenciam vel per
compositionem culpabilis repertus existat. Si vero captus repertus
fuerit innocens de sibi impositis dictum prisonagium levent ab eo qui
ipsum fecerit arestare.
Si autem hoc casu ex officio curie processum fuerit contra
eum ex veris similibus conjecturis adicto innocente reperto nullum
salarium levent.
Item,
si captus pro crimine vel excessu semel vel pluries recredatur unum
tantum prisonatgium duodecim deniariorum tolosanorum levabunt in fine
videlicet dum composuerit aut fuerit condempnatus. Item inhibemus
eisdem quod nullum captum compellant seu aliqua machinatione inducant ad
comedendum in mensa sua nisi hoc magis voluerit arestatus et tunc de
moderatis expensis contenti existant.
Page 104
XIX
Arrêt du parlement de Toulouse confirmant
une sentence arbitrale par laquelle les Consuls et les habitants de
Beaumont, ainsi que les étrangers qui se rendaient dans ledit lieu pour y
vendre leurs marchandises, avaient été maintenus dans le droit de passer
sur la terre d'Arnaud de Durfort, écuyer, seigneur de Gimat, sans payer
aucun leude ou péage.
Commission donnée le même jour par ledit
parlement, à Jean Séguier, conseiller en la Cour, d'avoir à procéder
à l'exécution dudit -arrêt.
Procès-verbal duquel il résulte qu'après
avoir reçu, le 5 avril 1478, après Pâques, ses lettres de Commission,
Jean Séguier, partit de Toulouse le 7 du même mois, qu'il arriva le
lendemain à Beaumont, d'où il se rendit le même jour, accompagné du
Syndic, des Consuls et de plusieurs habitants de la ville, d'abord à
Gimat, puis à la Motte et enfin à Esparsac, où après avoir reçu les
oppositions et protestations de Raymond de Gourdon, protonotaire
apostolique, oncle maternel des enfants et héritiers de feu Arnaud de
Durfort, en l'absence du sénéchal d'Agenais, leur tuteur, il donne
lecture aux habitants de l'arrêt du parlement et de la commission qu'il
en avait reçue, fait enlever des poteaux où elles étaient placées, les
armes du seigneur de Gimat, et, en signe d'exécution, leur substitue une
fleur de lis peinte sur une feuille de parchemin.
20 mars 1478
ARREST touchant les péages de la baronie de Gimat, Esparsac et Lamothe.
L’an mil quatre cens soixante dix-huit, et
le lundi cinquiesme iour du mois davril, avant Pasques, a nous Jehan
Seguier, conseiller du Roy, nostre sire en sa court de parlement a
Tholouse, et commissaire par icelle deppute en ceste partie, estant en
laditte ville de Tholouse, par la partie dez consulz manans et habitans du
lieu de Beaumont en Leomaigne, en la Seneschaucee de Tholouse, et par
Jacques Cassanhiere, marchant et sindic soy disant dudit lieu, furent
presentees les lettres executoires de certain arrest prononce en ladite
court en faveur desdits consulz, manans et habitans de Beaumont, a
lencontre de Arnault de Durfort, escuier, seigneur de Gimat, pres ledit
lieu de Beaumont, contenans nostre dicte commission, ensemble ledit arrest
dont eu icelles lettres executoires est faicte mention desquelz arrest et
exécutoire les teneurs sensuyvent :
« Ludovicus, Dei gratia Francorum rex,
Universis presentes litteras inspecturis, salutem.
Notum facimus quod cum virtute certarum litterarum super statuto
querele de novis dissaisinis a nobis seu cancellaria nostra pro parte
consulum loci de Bellomonte, in Senescallia Tholose obtentarum, super eo
quod ipsos ac manentes et habitantes Bellimontis ex privilegio eis super
hoc concesso aliisque justis titulis fuisse et esse in possessione et
saisina libertatis pedagium aliquod seu leudam eundo et redeundo cum
mercibus quibuslibet per terram et dominationem de Gimato, ac insuper quod
extranei quicumque merces ad dictum locum Bellimontis deferentes causa
inibi easdem vendendi transeundo per leudarium de Gimato quicti pariter et
immunes a solutione leude seu pedagii existebant, adeo quod domino de
Gimato ejusve procuratoribus aut aliis quibuslibet a manentibus et
habitantibus Bellimontis neque ab extraneis, merces illuc vendendi causa
portantibus leudam aliquam seu pedagium levare manusque ipsos aut eorum
merces neque animalia propter ea arrestare, aut alias quovismodo eosdem
fatigare non licebat, eos tamen possessionibus predictis jam dictus
dominus de Gimato ejusve procuratores et servitores turbaverant et
spoliaverant seu dissaisinaverant de facto
Page 105
ac ab anno et die tunc citra, magister Petrus de Nupciis,
judex noster Verduni commissarius in ea parte, vocatis coram ipso apud
locum predictum de Gimato partibus, videlicet prefatis consulibus
Bellimontis impetrantibus ex una, et Arnaldo de Duroforti, domino dicti
loci de Gimato et baronie Gimadesii, ex altera partibus, apprisiam de et
super saisinis turbisque predeclaratis fecisset, et deinde producta coram
eo quadam sententia arbitrali olim circa materiam data, per suam
ordinationem dicti domini de Gimato ulterius comparere non curantis
contumacia litteras nostras predictas quo ad hoc interinando statutum
predictum querele in sui primo capite ad prelibatorum consulum et
habitantium Bellimontis utilitatem executioni demandandum fore
pronunciasset; et hoc faciendo eosdem consules et habitantes in
possessione et saisina libertatis non solvendi pedagium in loco et tota
baronia de Gimato eundo et redeundo ad dictum locum pro animalibus seu
mercimoniis et mercaturis, quas illac transeundo portabant et conducebant,
seu portari et conduci faciebant et facerent in futurum, et pariter quod
extranei ad locum ipsum Bellimontis causa ibidem animalia mercimonia et
alias mercaturas quascumque vendendi causa venientes eundo et redeundo per
dictam baroniam quicti et liberi a pedagio predicto manerent,
reintegrasset et ressaisinasset locum contenciosum, ad manum nostram
ponendo; ac domino de Gimato ejusque servitoribus et procuratoribus
prefatis ne dictos consules et habitantes in possessionibus et saisinis
pretactis impedirent, sub centum marcharum argenti pena inhibendo; fuit a
dicta ordinatione ad nos et nostram parlamenti curiam Tholose sedentem pro
parte jam dicti domini de Gimato appellatum.
Auditis igitur in dicta curia nostra partibus antedictis, in causa
appellationis predicte, processusque an bene vel male extitisset
appellatum, salvo jure super eo quod prefati consules appellati dictum de
Duroforti eo quod a momentanea possessione appellasset non fore ut
appellantem recipiendum, nec non super eo quod appellans ipse
Page 106
ad statuti predicti querele post aliud simile precedens
statutum pro parte ejusdem appellantis obtentum et executatum contra
arrestum de sine gradu veniendo executionem, ac post appellationem
predictam ad sententiam diffinitivam super ipsius ultimi statuti secundo
capite in partis adverse favorem; sicque nulliter actemptandoque et
innovando processum extitisse dicebant primitus faciendo ad judicandum
ex eisdem actis recepto repertoque quod aliqua non erat nullitas
nullaque erant actemptata.
Per judicium prefate curie nostre dictum fuit prelibatum
nostrum judicem Verduni commissarium bene processisse et ordinasse , et
dictum appellantem male appellasse ; ipsum in hujus appellationis cause
expensis rarum? taxacione dicte curie nostre reservata, condemnando.
In cujus rei testimonium presentibus licteris nostrum jussimus
apponi sigillum.
Datum Tholose in palamento nostro, vicesima die marcii, anno domini millesimo
quadragintesimo septuagesimo octavo, et regni nostri decimo octavo.
Sic signatis : per judicium curie, G. p de la Marche. »
Commission.
« Ludovicus, Dei gratia Francorum rex, dilecto et fideli
consiliario nostro in nostra parlamenti curia Tholose sedenti, magistro
Johanni Seguier, salutem et dilectionem. Ad supplicacionem consulum,
manentium et habitantium loci de Bellomonte, Senescallie Tholose , vobis
tenore presentium commitimus et mandamus quatinus viso quodam ipsius
curie arresto seu judicato ad dictorum supplicantium utilitatem contra
Arnaldum de Duroforti, scutifferum, dominum loci de Gimato, die date
presentium dato seu prolato, illud una cum sentencia per ipsum
confirmata juxta sui formam et tenorem in his que execucionem requirunt
extencioni debite demandetis, compellendos ad hoc viriliter et debite
compellendo. Ab omnibus
autem justiciariis, officiariis et subditis nostris vobis in hac parte
pareri volumus et jubemus. Datum
Tholose, in parlamento nostro, vicesima die marcii, anno Domini
millesimo quadragintesimo septuagesimo octavo, regni vero nostri decimo
octavo. Sic signatum : per cameram, G. de la Marche. »
Nous requerant ledit Cassanhiere proceder a lexecution
dudit arrest selon sa forme et teneur, et que pour ce faire luy
octroyssions noz
Page 107
lectres dadjournement contre partie ad ce necessaires,
ainsi que feismes receuz, permierement lesdits arrest et lectres
executoires diceluy comme devions, et en tout nous offrismes faire
nostre devoir, et luy expediasmes nouz lectres d'adjournement ausdites
lectres executoires dudit arrest, contenant nostre dite commission
atachees soubz nostre contrescel.
Et depuis pour proceder a lexecution dudit arrest comme
mande et commis nous estoit à la requeste desditz consulz, nous sommes
partiz de ladite ville de Tholouse le mercredi en suivant, septiesme
dudit mois davril de relevee et arrivez audit lieu de Beaumont, distant
dudit Tholouse de sept lieues le jeudi ensuivant, huytiesme dudit mois
davril de matin.
Ouquel estans sont venuz par devers nous lesditz consulz,
cest assavoir: Arnault Guillaume de Barelhas, Anthoine Blanc , Raymond
Arnault de Lanis et Guillaume Margon, et avec eulx ledit Jacmes
Cassanhiere leur sindic, et avec eulx aussi aucuns autres habitans dudit
lieu ; lesquelz consulz par la bouche de lur dit sindic, apres
recitation par luy faicte des exploitz quilz avoient par vertu de nos
dites lectres dadjournenement fait faire a lencontre des tuteurs,
Procureurs, bayles, consulz et autres officiers en la baronnie de Gimat
et d'Espersat, pour les enfans et heritiers de feu Arnault de Durfort,
en son vivant escuier, seigneur de lad. baronnie de Gimat, leur partie
adverse, nous requisdrent
Page 108
quil nous pleust ledit jour a deux heures apres midy
deceluy assignee a iceulx adjournez translpourter et trouver audit lieu
de Gimat distant dudit lieu de Beaumont de demye lieue ou environ, pour
illec mettre ledit arrest, ensemble la sentence ou ordonnance du juge de
Verdun conformez par iceluy et dont en iceluy est faictc mention a deue
execution selon leur forme et teneur, eulx offrans nous y acompaigner et
aussi plusieurs de ladite ville et lieu de Beaumont pour honneur du Roy
et de ladite court. A quoy faire nous offrismes prestz et appareillez.
Et iceluy jour de jeudi huytiesme dudit mois davril de
relevée, acompaignez desditz consulz, et sindic messire Bernard de
Casenove, Pierre de Cotz et Pierre Servinhier, prebstres, Bernard
Turpin, Guillaume Turpin, Jehan Salinier, Jehan Troussains, Jehan
Gaillard, Descot, Lambert Landon, Jehan Dorbe, Jehan Pinhol, Pierre de
Saint-Martin , Domenjon Baysse, Jehan Daygues, Raymond la Broe, Raymond
Mangon, Seguin de la Coronne . Jehan de Nadau, Jehan Chanucau , Seguin
Tournier, Guillaume de la Marque, Jacques Montveilhant, Jehan de la
Croix, Arnault Guillaume de Lube, Bertrand de Fontas, et de plusieurs
autres habitans dudit lieu de Beaumont tant a pié que a cheval, en
nombre de bien soixante personnes et plus, partans dudit lieu de
Beaumont nous sommes transpourtez audit lieu de Gimat.
Ouquel et en la place
commune audavant du chasteau diceluy lieu de Gimat,
qui de present est inhabitable, environ deux heures apres midy dudit
jour, estans sur ung banc qui illec pour honneur du Roy et de ladite
court nous avoit este abilhe et pare, ont comparu par davant nous
lesditz consulz, sindic et habitans dudit lieu de Beaumont dessus
nommez, lesquelz, par la bouche dudit Cassanhiere, sindic advoue par
lesdits consulz et habitans, nous representa, en tant que besoing estoit,
lesditz arrest et executoire diceluy contenant nostredite commission,
disant que par vertu de lectres dadjournement de nous obtenues et par
Anthoine du Boysson, sergent royal dudit lieu de Beaumont, ils avaient
fait adjourner aux jour, lieu et heure presens, et o (sic)
intimation deue, les tuteurs ou tuteur, bayles, procureurs et corsulz
dudit lieu de Gimat, et aussi d'Esparsat,
Page 109
lieu et membre deppendant de laditte baronnie, comme disoit
apparoir par lexploict dudit sergant atache a nosdites lectres d'adjournement;
et apres narration par luy faicte dudit arrest, nous requist que
procedissions a lexecution diceluy en presence de partie adjournee si
elle comparoit, ou sinon en son absence et contumace, laquelle il
accusoit comme par lesditz arrest et sentence dudit juge de Verdun
confermee par iceluy estoit contenu, c'est assavoir : maintenir et
garder diffinitive lesditz consulz, manans et habitans dudit lieu de
Beaumont es personnes desditz presens et aussi leur successeurs, et
aussi tous autres estrangiers portans et conduisans ou faisans pourter
et conduyre bestial et autres merchandises quelques quelles fussent,
pour vendre audit lieu de Beaumont, allant et retournant par ladite
baronnie de Gimat in possessione et saisina libertatis de
ne payer aucun peaige pour ledit bestial et marchandises en toute ladita
baronnie de Gimat, cum inhibicionibus in talibus fieri assuetis.
Et en signe de ladite maintenue faire mectre et affiger les
fleurs de liz et pennunceaulx royaulx en certains paulx plantez par
ladite
Communication - Photos - Webmaster Maguy Krimm Mairie de Beaumont de Lomagne
Partenariat Communauté de Communes et CDG 82
Copyright "Mairie Beaumont de Lomagne" 2000‚ tous droits réservés N° CNIL 1161606