aliquas indebitas extorsiones , set quod hoc
expresse eis inhebeant; et si contra eorun inhibitionem fecerint, in
certa peccunie summa nobis solvenda ad senescalli arbitrium puniantur ,
et nichilominus indebite exacta restituant et ab officio expellantur, et
aliter juxta qualitatem exessum puniantur.
« Item quod aliqui officiales nostri aliquid non recipiant pro
cautionibus recipiendis ab eis qui culpabiles reperti non fuerint, nec
etiam a culpabilibus nisi pro labore, prout in ordinatione nostra
continetur.
« Item quod nullus teneatur arrestatus nec arrestetur per bajulos vel
alios officiales nostros aut aliorum dominorum qui possit ydonee
fidejubere , nisi hoc esset in casu homicidii, furti , criminis lese
majestatis, heresis, raptus mulierum, et aliorum de jure expressorum.
« Item, ordinamus quod pedagiarii seu leudarii nova pedagia, bancagia
seu leudas non exigant seu levent in locis ubi non est fieri consuetum,
set solum juxta locorum consuetudines approbatas.
« Item quod senescallus ad requisitionem consulum locorum quorumlibet
deffendat ipsos consules et universitates ac singulos a nova impositione
servitutis facienda per prelatos seu alias ecclesiasticas personas et a
nova exactione decimarum et primiciarum et a nova exactione prestationis
pasate, prout de jure fuerit et hactenus est fieri consuetum.
« Item quod si contingat bona alicujus venire in comissum ratione
alicujus maleficii , statim satisfaciat uxori de dote et allis que sibi
debebuntur et suis creditoribus si quos habet, prout fuerint priores
tempore, prout videbitur senescallo justius, selerius et sine offentione
justicie.
« Item quod si servientes mitantur contra plures pro executionibus ...
Page 61
... faciendis non recipiant pro salario suo nisi quantum reciperent si
contra unum tantummodo miterentur, prout in ordinatione nostra
continetur.
« Item quod bajuli, finito tempore eorum regiminis, morentur et
remaneant in locis bajuliarum suarum per quinquaginta dies continue,
parati respondere omnibus de se conquerentibus.
« Item quod notarii pro conficiendis instrumentis vel actis super
tutelis, curis, assignationibus dotium mulierum et emancipationibus,
sentenciis, et aliis in quibus cause cognitio requiritur et decretum ,
plus debito non exigant, sed ordinationem nostram super hoc editam
legitime teneant et observent.
« Item quod notarii non recipiant pro litera citationis vel executionis
aut similium senescalli , judicis , vel bajuli aut alterius officialis,
nisi duos denarios turonentium tantum, vel sicut reciperent de alia
simplici scriptura, juxta ordinationem nostram super hoc factam.
« Item ordinamus qod si
judex cognoverit aliqua pignora capta per bajulos vel corum locatenentes
aut servientes fora restituenda, quod nisi infra primam assisiam
sequentem dicti bajuli seu eorum loca tenentes aut servientes dicta
pignora restuerint, quod in quinquaginta solidos turonencium nobis
solvendis puniantur.
« Damus itaque senescallo Tholosano et Albiensis ceterisque
justiciariis nostris ejusdem Senescallie presentibus in mandatis, ut
ordinationes predictas omnes et singulas teneant et observent, ac a
nostris ejusdem Senescallie subditis teneri faciant et inviolabiliter
observari._ In quorum omnium testimonium presentibus literis nostrum
fecimus apponi sigillum.
« Actum Biterris, die veneris ante Cineres, anno Domini M° CCC°
tercio. »
In cujus ...
Page 62
visionis testimonium, nos judex predictus dictum sigillum
Senescallie et vicarie Tholosane presentibus duximus apponendum, die
martis in vigilia Anunciationis beate Marie Virginis, anno Domini M°
trecentesimo tercio.
Page 63
XV.
Acte par lequel Bertrand, abbé , et les deux
syndics du monastère de Grandselve assignent à Guillaume de Bergerès,
chevalier, lieutenant d'Eustache de Beaumarchais, sénéchal de Toulouse
et d'Albigeois , un terrain pour mille maisons construites et à
construire pour les chemins, les places, les rues, les murs de clôture
nécessaires à la bastide de Beaumont, nouvellement fondée, tel qu'il
est confronté dans ledit acte ; le tout en présence des quatre consuls
de la ville, du mesureur de Toulouse et autres bons hommes; étant
convenu que dans le terrain concédé , le Roi aurait en propriété un
terrain suffisant pour y construire un château.
14 JUILLET 1280.
Le titre a été coupé en reliant le volume, ont
y lit encore :
... Hoc est instrumentum...
Pateat universis presentibus et futuris quod venerabilis in XPO pater
dominus Bertrandus, abbas monasterii Grandissilve, Cisterciensis ordinis,
dyocesis Tholose , et frater Helias Calveti, major cellerarius ejusdem
monasterii , et frater Petrus Soliaci, sindici et monachi antedicti
monasterii, pro se et nomine conventus dicti monasterii , assignaverunt
totum territorium in quo fundata est nova bastida de Bellomonte ,
dyocesis supradicte, nobili viro domino Guillermo de Bergeriis, militi ,
tenenti locum ibi nobilis viri domini Eustanchi de Bellomarchesio,
militis, senescalli Tholosani et Albiensis pro illustrissimo domino rege
Francorum, stipulanti nomine ejusdem domini regis et domini senescalli
predicti, pro mille localibus domorum factarum et faciendarum in dicta
bastida, et pro viis, plateis , carreriis et clausuris ad opus dicte
bastide deputatis et deputandis , prout dictum territorium in quo
fundata est dicta bastida se extendit, limitatur et terminatur, a quodam
fonte qui est a parte occidentali et deinde descenditur per rivum qui
dicitur de Tegulona (La tuilerie, aujourd'hui nommée Fontaine de
l'Amour) dicte bastide, usque ad territorium del Padoenc, quod est inter
ipsam bastidam et rivum de Gimona, et de dicto rivo de Tegulona, sicut
adjungitur cum dicto Padoencho, ut melius protenditur ad caput calciate
pontis de Alsacamba a parte dicte ville, et de dicto capite calciate
sicut protenditur juxta ripperiam aque cujusdam insulate que est inter
duas vias, quibus itur ad duos pontes de Gimona, et ab inde protenditur
usque ad viam quam ipse dominus abbas et sindici predicti assignaverunt
in ripperia Gimone, et deinde protenditur, competenti via rémanente,
juxta rivum dictum Gimona, sicut descenditur ad quandam clocam factam
juxta predictam viam, et de dicta cloca postmodum ex traverso sicut
recte ascenditur ad quandam aliam clocam que est juxta orendam (Horreum,
ortum, en français : Oré, (V. du Cange). - Orerida pour oreria. bord,
orée. (V. du Cange.) exteriorem territorii deputati ad construendum
caput castri domini regis, via competenti rernanente inter dictam clocam
et dictum territorium dicti captitis castri, et ab inde itur juxta
territorium dicti castri per dictam viam postmodum de cloca in clocam ,
facto circuitu, usque ad predictam fontem predicti rivi de Tegulona, ad
habendum, temendi et possidendi communiter et pro indiviso inter dictum
dominum regem et dictum monasterium Grandissilve ipsam bastidam et
territorium antedictum, prout in instrumento pariagii melius et plenius
dicitur contineri. Et est sciendum quod predictus dominus Guillermus de
Bergeriis, nomine quo supra, de consilio discreti viri magistri
Bertrandi Molinerii, judicis Villelonge, ad hoc sibi adjuncti ut
dicebatur per dominum senescallum predictum, vocato etiam Guillermo
Melsarono, Arnaldo de Oppa (?) Sancio de Cassanha , ...
Page 64
.. et Guillermo de
Maladomo, consulibus dicte bastide, et Petro Bigona, mensuratore communi
Tholose, et de consilio eorumdem, et specialiter super hoc juratis et
pluribus aliis bonis viris, dictum territorium in quo est fundata dicta
bastida subjectis occulis et assignationem hujusmodi recepit et gratam
habuit perpetuo atque firmam, et de eadem se habuit et tenuit pro
paccato et contento et promisit se facturum et procuratum quod predictus
dominus senescallus predictam assignationem laudabit , aprobabit et que
facta sunt , in isto negotio confirmabit, et predictus dominus abbas et
sindici predicti promiserunt quod predicta facient laudari et etiam
confirmari per conventum monasterii Grandissilve predictum.
Item fuit actum inter dictos abbatem et sindicos, ex parte una, et
dictum dominum Guillermum de Bergeriis, nomine quo supra, ex altera,
quod in localibus domorum factorum et faciendarum, nomine dicti
monasterii, que in fundatione dicte bastide sibi retinuerunt et dicto
monasterio et dicto domino regi, ad construendum caput castri libera
sibi remanerent in futurum, et propter assignationem istam nullum
generatur prejudicium in eisdem. Hoc
fuit factum XIIII die introitus mensis julii, regnante Philipo,
Franchorum rege, Bertrando, episcopo Tholosano, anno Domini M°CC°LXXX°,
in presentia et testimonio Bernardi Othonis de Pax, canonici Lactorensis;
magistri Bernardi de Bisturis ? procuratoris judicature Villelonge pro
domino rege; magistri Stulci Gastonis; magistri Deodati Genebra, notarii
Bellimontis, Guillermi Pintoerii ; Petri Calveti ; Guillermi de Verduno;
Berengarii Sartoris; Sarraceni de Morneda, et mei Arnaldi Durandi,
publici notarii de Vauro, et in senescallia Tholosana, qui cartam istam
scripsi et in publicam formam redegi, de mandato predicti domini
senescalli. Cujus hoc est transcriptum.
(Copie en écriture cursive du XVe siècle).
Page 65
XVI.
ACTE par lequel Bertrand, abbé de Grandselve,
pour lui et les religieux dudit monastère, assigne à Eustache de
Beaumarchais, chevalier, sénéchal de Toulouse et d'Albigeois, qui
accepte au nom du roi des Français, mille emplacements pour y
construire des maisons, mille autre emplacements pour y faire des
jardins et mille arpents de terre pour y planter des vignes, le tout
dans le territoire et les dépendances de la bastide de Beaumont près
la Gimone ; les quels terrains appartiendront moitié au roi et moitié
au monastère, par indivis, et sont déjà livrés ou devront l'être
aux habitants de ladite bastide, conformément au paréage fait entre
l'abbé et le syndic du monastère de Grandselve et ledit Eustache de
Beaumarchais. Ces terrains sont situés entre le ruisseau de Merteys et
une ligne qui se dirige, de fossé en fossé, à partir dudit ruisseau,
jusqu'au chemin de Lectoure qu'elle suit, en montant jusqu'à un certain
fossé servant de limite à la terre du seigneur Hispan de Jumat; de ce
point, elle va en descendant de pierre en pierre, jusqu'au ruisseau de
Caravaissa qu'elle remonte jusqu'au ruisseau d'Esparsac, remonte ce
ruisseau jusqu'à un fossé qui limite la terre dudit seigneur Hispan de
Jumat pour, à partir de ce fossé, se diriger vers le chemin de Lavit,
qu'elle traverse, puis de fossé en fossé vers le ruisseau d'Argombat
qu'elle longe en descendant jusqu'à la fontaine de la Conqua ; de cette
fontaine, elle va, de fossé en fossé, jusqu'aux terres des seigneurs
d'Argombat, les suit jusqu'au chemin de Sérignac qu'elle traverse, se
dirige à travers la vallée de la Broa jusqu'à la Gimone, qu'elle
remonte jusqu'au ruisseau de Merteys susdit. - Ces terrains seront possédés
par indivis et en commun par le roi et ses successeurs et par l'abbé et
les religieux de Grandselve, ainsi qu'il a été convenu par l'acte de
paréage dont il a été plus haut question.
En conséquence, Eustache de Beaumarchais, après avoir fait
appeler Pierre Guarini, notaire et mesureur des terres du roi dans la sénéchaussée
de Toulouse, et Pierre Bigore, mesureur communal de Toulouse, qui ont
mesuré soigneusement les terrains ci-dessus, déclare accepter, au nom
du roi, l'abandon qui vient de lui en être fait.
Il est néanmoins expliqué que dans ces terrains ne sont pas
compris : I° trois arpents de terre situés sur les bords de la Gimone,
devant le moulin de la grange de Coquessac et voisins de ladite grange ;
2° deux arpents de terre attenant aux moulins supérieurs du monastère,
appelés moulins neufs, qui sont batis sur la Gimone, ainsi que
l'emplacement et les maisons desdits moulins qui sont, de même que
l'article précédent, la propriété de l'abbaye ; 3° la pêcherie, la
prise d'eau d'un moulin et cinq arpents de terre que Guillaume Pintoerii
tient en fief du monastère ; 4° trois arpents de terre appartenant à
Pierre de Broa; 5° et six arpents de terre en pâturage, concédés
particulièrement aux habitants de Beaumont, le tout situé cependant
dans les limites des terres comprises dans l'acte de paréage.
Enfin, l'abbé veut retenir encore pour son monastère une île
située entre les deux ponts de la Gimone, au devant de la bastide de
Beaumont; mais le sénéchal ne veut pas admette cette réserve et
entend s'en tenir au paréage
7 MARS 1282.
Hoc est instrumentum totius territorii ville (Bellimontis).
Noverint universi presentes pariter et futuri quod
venerabilis in XPO pater frater Bertrandus abbas monasterii Grandissilve,
Cisterciensis ordinis, et Tholosane dyocesis, pro se ipso et nomine
totius conventus ejusdem monasterii assignavit nobili viro domino
Eustachio de Bello Marchesio, militi, senescallo Tholosano et AIbiensi
pro excellentissimo principe domino Philipo, dei gratia rege Franchorum,
recipienti nomine ejusdem domini regis et pro ipso mille localia ad opus
domorum et mille casalaria ad apus orthorum, et mille arpenta ad opus
vinearum jam factarum et faciendarum in territorio et pertinentiis
bastide Bellimontis prope Gimonam, in dicta dyocesi Tholosana, in quibus
mille localibus et mille casalariis et mille arpentis predictis dominus
rex habet medietatem pro indiviso, et predicti abbas et conventus ac
monasterium aliam medietatem pro indiviso, prout dictus dominus
senescallus et dominus abbas recognoverunt adinvicem et dixerunt : que
mille casalaria et mille arpenta tradita sunt et tradenda habitatoribus
dicte bastide ratione pariagii et societatis facte et facti per dictum
dominum abbatem et sindicum dicti domini abbatis et conventus cum
predicto domino Eustachio, senescallo Tholosano dicti domini regis.
Que quidem mille localia, mille casalaria et mille arpenta cum
introitibus et exitibus et viis ibi pertinentibus sunt et limitantur et
terminantur inter rivum de Merteys, et sicut recte de dicto rivo itur de
cloca in clocam usque ad caminum de Lectora, et sicut dictus caminus
recte assendit usque ad quandam clocam que dividit honorem sive terram
domini Hispani de Jumaco et dicta arpenta, et sicut inde descendit de
meta in metam usque ad rivum vocatum de Caravaissa, et sicut dictus
rivus assendit usque ad rivum do Sparsac et sicut dictus rivus de
Sparsac descendit usque ad clocam que dividit terras dicti domini
Hispani de Jumaco et dicta arpenta, et sicut recte assendit de dicta
cloca usque ad caminum de la Vic, et de dicto camino dictum caminum
transversando de cloca in clocam usque ad rivum de Argumbalh, et sicut
dictus rivus descendit usque ad fontem de la Conqua, et sicut de dicta
fonte procedit de cloca in clocam juxta terras dominorum de Argumbalh
usque ad caminum de Serinhaco, et de dicto camino itur, dictum caminum
transversando, per cumbam seu rivalium de la Broa, usque ad rivum de
Gimona, sicut dividitur per clocas, et sicut ...
Page 66
de dicto rivo de Gimona
assendit usque ad rivum de Merteys.
Predictam assignationem de predictis mille localibus, mille
casalariis et mille arpentis fecit predictus dominus abbas predicto
domino senescallo, nomine quo supra, ad habendum, tenendum et
possidendum communiter et pro indiviso inter dictum dominum regem et
successores suos et abbatem et conventum monasterii Grandissilve, dicta
localia, casalaria et arpenta, seu prout in instrumento seu instrumentis
et literis dicti pariagii melius et plenius continetur.. Et ibidem
predictus dominus senescallus, vocatis me Petro Guarini notario infra
scripto et mensuratore terrarum domini regis in senescallia Tholosana et
Petro Bigore, mensuratore communi Tholose, de consilio eorumdem qui
predicta localia, casalaria et arpenta mensuraverunt diligenter, et
plurium aliorum assignationem hujusmodi recepit nomine dicti domini
regis, et etiam gratam habuit perpetuo atque firmam.
Et est sciendum quod infra limites et terminos supradictos
comprehenduntur et continentur, ultra dicta localia, casalaria et
arpenta, tria arpenta terre juxta rivum de Gimona coram molendino
grangie de Calcassaco, eidem grangie propinquum, et duo arpenta terre
juxta superiora molendina dicti monasterii que dicentur nova, que sunt
in eodem molendino rivo Gimone, et ultra hoc, locum ipsorum molendinorum
et domus eorumdem que dictus dominus abbas retinuit de voluntate et
assensu dicti domini senescalli ad jus et proprietatem monasterii
Grandissilve.
Item continentur infra dictos limites piscatorium
et stancha molendini Guillermi Pintoerii et quinque arpenta terre ibidem
que dictus Guillermus Pintoerii dicitur tenere in feudum a dicto
monasterio Grandissilve, que in dicto pariagio minime continentur, set
remaneant Guillermo Pintoerii supradicto et monasterio Grandissilve.
Item continentur infra dictos limites tria arpenta
terre Petri de Broa que remanent ipsi Petro, et sex arpenta terre pro
pascuis sive padoenchis et ademprivis ? concessis hominibus Bellimontis.
Et est sciendum quod illa insulata que est in rivo Gimone inter
duos pontes Gimone ante bastidam Bellimontis et aquam undique circa,
dictam insulatam dictus dominus abbas sibi retinuit et monasterio
Grandissilve; quam retornationem dicte insulete factam per dictum
dominum abbatem predictus senescallus non admisit, set dictam insulatam
esse dixit et voluit in pariagio supradicto.
Hoc fuit factum ...
Page 67
... VII° die mensis
marcii, regnante Philipo,
Franchorum rege, et Bertrando Tholosano, episcopo, anno incarnationis
domini millesimo CC° LXXX° primo, in presentia et testimonio domini
Bernardi, filii domini comitis Convenarum, magistri Bernardi Sancii,
judicis Rivorum? magistri Pontii de Taulaco, magistri Hugonis de
Banheriis, magistri Arnaldi Raterii, magistri Bertrandi Garnerii, et
plurium aliorum, et mei Petri Guarini, notarii publici de Vadegia, qui
cartam istam scripsi, et hoc signum apposui.
Per transcriptum.
(Copie d'une écriture cursive du XVe siècle.)
Page 68
XVII
EXTRAITS d'un règlement (fait probablement par
les consuls de la ville de Beaumont et dont le texte est incomplet)
concernant les droits auxquels seront assujettis tous ceux qui mettront
en vente leurs marchandises sur la place de ladite ville. - Les
cordonniers, les forgerons, les chapeliers, les bouchers vendant de la
chair salée, les marchands de poissons salés, les savetiers, les
bourreliers, les revendeurs de fruits et de fromage, paieront IV sols
toulousains, par brasse à l'année ou I denier toulousain par jour. -
Les boulangers de la ville qui tiendront continuellement du pain sur la
place, paieront tous les ans II sols toulousains par brasse. - Les étrangers
ne paieront rien pour le blé, l'avoine, le son, les fruits, la
volaille, les oies, les canards, les chapons, le lin, le chanvre, les
peaux, la filasse, les châtaignes ou autres choses bonnes à manger et
mises en vente, mais il devront le droit s'ils exposent en vente du pain
d'une manière continue. - Les jardiniers paieront à l'année IV sols
toulousains ou I denier par jour. - Les sabotiers et les faiseurs de
charrues qui n'auront pas loué une table à l'année paieront I denier
toulousain par jour. - Les étrangers ou particuliers qui vendront du
sel et n'auront pas loué une table dans la maison commune paieront I
denier toulousain par charge de sel. - Les vendeurs de ferraille, de
faulx et autres outils de fer paieront par jour I denier toulousain.
SANS DATE.
Las ordenasas de la plassa.
Tot merse, sabate, faure, copeleyrie, masele de carn salada, peyshone,
que tendra a vendre peyshes salatz totas semmanas, e tot grolle, bosse,
revendedos de fromatges e de frutas pagara per cada taule per lo
terratge per lespasi de una brassa per tot l'an, IIII sols tolosans.
E en cas que no y tengan tot lan, pagaran los dessus nominat, per cada
dia que y tendran, I dine tolosan.
E tot pancosse o pancossera de la vila que tendra continuadament en la
plassa pagara per lo loc de una brassa per an, II sols tolosans.
E autras gens estranhas, sino que continuadament hi teriguesan pan a
vendre, no pagaran ren, ni blat, sivada, notz, bren, frucha, polalha,
aucas, guitas, capos, lin, carbe, pels, filassa, castanhas, ni autras
causas manyadoras, re no pagaran.
Item tot ortolan acostumat que tendra continuadament, pagara IIII sols
tolosans, autrament, si no tenia continuadament, i dine tolosan per jour.
Item tot esclope, araye, o le que tendra a
vendre en la mayso cominal, pagara, per cada dia que tendra a vendre,
pagara I dine tolosan, sino que continuadament tenguessan o loguessan
taule.
Item tot home estranh o privat que tendra
sal a vendre a la mason comminal, pagaran per cada somada de sal que
vendral, I dine tolosan, sino que per tot lan laguessan logat lo taule.
Item tot vendedor de ferretas, de fauses o
dautres ferramens, pagara, per cada dia que tendra a vendre, I dine
tolosan.
Item tot payrole, torner juste que tendra payrols.
Communication - Photos - Webmaster Maguy Krimm Mairie de Beaumont de Lomagne
Partenariat Communauté de Communes et CDG 82
Copyright "Mairie Beaumont de Lomagne" 2000‚ tous droits réservés N° CNIL 1161606